Bilişim Evreni MFT, NTFS kullanan disklerde bulunan ve diskteki tüm dosya ve klasörlerin kayıtlarını tutan ana tablodur. Bir nevi dosya sisteminin “kimlik defteri” gibi düşünebiliriz.
“Master File Table” ifadesinin kısaltmasıdır ve dosya sisteminin merkezinde yer alır. Bir dosyaya erişilmek istendiğinde, işletim sistemi önce MFT’ye bakarak dosyanın nerede ve nasıl saklandığını öğrenir.
NTFS üzerinde bulunan her dosya ve klasör için MFT içinde en az bir kayıt bulunur. Bu kayıtlarda dosyanın adı, boyutu, oluşturulma ve değiştirilme tarihleri, dosyanın disk üzerindeki fiziksel konumu ve erişim izinleri gibi bilgiler yer alır. Küçük dosyalarda, dosyanın içeriği bile doğrudan MFT kaydının içinde saklanabilir.
MFT, dosya sisteminin düzgün çalışması için kritik öneme sahiptir. Dosyaların açılması, silinmesi, taşınması veya kopyalanması gibi tüm işlemler MFT üzerinden yönetilir. Bu nedenle MFT’de oluşabilecek bir bozulma, dosyaların görünmemesine veya diske erişilememesine yol açabilir.
Veri kurtarma ve adli bilişim çalışmalarında MFT kayıtları çok önemlidir. Bir dosya silindiğinde genellikle dosyanın kendisi hemen yok olmaz, sadece MFT kaydındaki işaretler değiştirilir. Bu sayede, üzerine yeni veri yazılmadığı sürece silinen dosyalar MFT kayıtları incelenerek kurtarılabilir.
Özetle, MFT kaydı NTFS dosya sisteminin bel kemiğidir. Dosyaların kimliği, konumu ve özellikleri bu tabloda tutulur. Sağlıklı bir MFT, diskin ve dosya sisteminin sorunsuz çalışması için vazgeçilmezdir.
MFT kaydı ne işe yarar?
Her dosya ve klasör için MFT içinde en az bir kayıt (record) bulunur. Bu kayıtlar şunları içerir:
- Dosya adı
- Dosya boyutu
- Oluşturulma / değiştirilme tarihleri
- Dosyanın disk üzerindeki fiziksel konumu
- Dosya izinleri (güvenlik bilgileri)
- Dosya bir klasör mü yoksa normal dosya mı
Neden önemlidir?
Dosyaya erişim MFT üzerinden yapılır. Silinen dosyaların kurtarılması çoğu zaman MFT kayıtlarına bakılarak yapılır. Adli bilişim (forensic) ve veri kurtarma işlemlerinde önemlidir.
MFT bozulursa ne olur?
- Dosyalar görünmez hale gelebilir
- Disk “RAW” olarak algılanabilir
- Veri kaybı riski oluşur
Nerede karşılaşırsın?
- “MFT kaydı bozuk” hata mesajları
- Disk onarım araçlarında (chkdsk vb.)
- Adli analiz / veri kurtarma yazılımlarında
MFT ile FAT Arasındaki Fark Nedir?
MFT ve FAT, dosya sistemlerinde dosyaların nasıl saklandığını ve yönetildiğini belirleyen iki farklı yaklaşımdır. MFT, NTFS dosya sisteminin temel yapısıyken; FAT, özellikle FAT32 ve exFAT gibi dosya sistemlerinde kullanılan daha eski ve basit bir tablodur.
MFT (Master File Table), diskteki her dosya ve klasör için ayrıntılı kayıtlar tutar. Dosya adı, boyutu, zaman bilgileri, güvenlik izinleri ve dosyanın disk üzerindeki fiziksel konumu gibi pek çok bilgi MFT kaydı içinde yer alır. FAT’te ise bu bilgiler daha sınırlıdır; asıl mantık, dosyanın disk üzerindeki kümelerinin (cluster) zincir şeklinde birbirine bağlanmasıdır.
Güvenlik açısından MFT çok daha gelişmiştir. NTFS, dosya ve klasör bazında kullanıcı izinleri, şifreleme ve sıkıştırma gibi özellikleri destekler. FAT tabanlı sistemlerde ise bu tür gelişmiş güvenlik mekanizmaları bulunmaz; dosya izinleri oldukça basittir ve kullanıcı bazlı erişim kontrolü yoktur.
Dayanıklılık ve hata toleransı bakımından da iki sistem arasında fark vardır. MFT, NTFS’in günlükleme (journaling) özelliği sayesinde ani elektrik kesintileri veya sistem çökmelerinde veri tutarlılığını daha iyi korur. FAT sistemleri ise bu tür durumlarda daha kolay bozulabilir ve veri kaybı riski daha yüksektir.
Kullanım alanları da farklıdır. MFT kullanılan NTFS genellikle Windows işletim sistemlerinde dahili diskler için tercih edilirken, FAT ve türevleri USB bellekler, SD kartlar ve farklı cihazlarla uyumluluk gerektiren ortamlarda daha yaygındır. Özetle, MFT modern, güvenli ve gelişmiş bir yapı sunarken; FAT daha basit, hızlı ve geniş uyumluluk sağlayan bir dosya sistemi yaklaşımıdır.
